09
Μαρ.
09

Νέα ελληνική πρωτιά στο διεθνές καλλιτεχνικό και πολιτικό στερέωμα! (ή το κλασικό έργο «η Ρούσαλκα στην Τεχεράνη»)

090307-rusalka-120Μετά το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης αποκλειστικά για ετεροφυλόφιλους, η χώρα μας διεκδικεί επάξια ακόμη μία παγκόσμια πρωτοτυπία: οι ορχήστρες και οι μουσικοί τους θα έχουν καθοριστικό λόγο στο περιεχόμενο και τη σκηνοθεσία των θεαμάτων στα οποία συμμετέχουν (όπερες, θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις κλπ), παρεμβαίνοντας κατά το δοκούν. Αυτό προκύπτει αβίαστα και πολύ…φυσικά από τις δηλώσεις του διευθυντή της ορχήστρας της Λυρικής, με αφορμή ένα φιλί μεταξύ δύο αντρών στην όπερα «Ρούσαλκα», διότι κατά το ΔΣ της ορχήστρας «η συγκεκριμένη σκηνοθετική απόδοση, εκτός του ότι αλλοιώνει το libretto, προσδίδει στον κεντρικό ήρωα του έργου ομοφυλοφιλικές τάσεις με ακραίες σκηνές» (τύφλα να ‘χει ο Χόλινγκεσρτ, δηλαδή).  Ο κ. Μαυρομάτης μάλιστα καλεί σε συστράτευση τους μουσικούς όλου του κόσμου, ώστε να επεκταθεί το φαινόμενο της άτυπης προληπτικής λογοκρισίας ή πρωτοποριακής μορφής συν-σκηνοθεσίας, για να μείνουμε στο χώρο της τέχνης και να μην μπλέξουμε με νομική ορολογία… (http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=82203828)

Αλλά η ουσία δεν βρίσκεται στο μεμονωμένο και κωμικο-τραγικό, αν θέλετε, -αλλά καθόλα ενδεικτικό της αρτηριοσκληρωτικής νοοτροπίας και ομοφοβίας που επικρατεί σε μία από τις κρατικές σκηνές της χώρας- περιστατικό.  Η τραγική (σκέτο) ουσία έγκειται στο γεγονός ότι σε αυτή τη χώρα, μέλος της ΕΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, εξακολουθούν εν έτει 2009 να μη λειτουργούν οι θεσμοί και να μην εφαρμόζονται οι νόμοι, ότι εξακολουθούν de facto και στην πράξη, σε πολυάριθμες (ορατές και κυρίως μη ορατές) εκφάνσεις της καθημερινότητας, να μην προστατεύονται κατοχυρωμένα δικαιώματα που αφορούν όχι μόνο τους ΛΟΑΤ, αλλά όλους μας, όπως εν προκειμένω η ελευθερία της έκφρασης, της τέχνης και του λόγου, ο πλουραλισμός και η ίση μεταχείριση.

Εξακολουθεί να επιτρέπεται χωρίς καμία συνέπεια ο κάθε θερμοκέφαλος να επιβάλλει την άποψή του με ακραία και αθέμιτα μέσα: αυτόβουλη ανακοίνωση-καταγγελία του ΔΣ της ορχήστρας της Λυρικής στο πίσω μέρος της σύνοψης του έργου που διανέμεται στους θεατές, συνεχείς πιέσεις και απειλές στη γαλλίδα σκηνοθέτιδα και τον τενόρο, που είχαν ως αποτέλεσμα να απαλειφθεί η «επίμαχη» σκηνή, ακόμα και προπηλακισμοί μέσα στο θέατρο Ολύμπια κατά τη διάρκεια ειρηνικής διαμαρτυρίας ακτιβιστών (http://www.tvxs.gr/v6901). Εξακολουθεί να καταφέρνει μία μειοψηφία να αναπαράγει οπισθοδρομικές-αντισυνταγματικές στάσεις και συμπεριφορές και να στιγματίζει μία ολόκληρη εθνική όπερα, η οποία χρηματοδοτείται από όλους εμάς -στρέιτ, γκέι, λεσβίες, μπάι και τρανς- αλλά ανεβάζει ή ανέχεται μόνο στρέιτ παραστάσεις ή σκηνοθεσίες!

rousalka Δικαιώνεται (δυστυχώς) ο ουσιαστικός λόγος που άρθρωσε η πρόσφατη κατάληψη της Λυρικής (http://apeleftheromenilyriki.blogspot.com/), και προβάλλει για πολλοστή φορά η ανάγκη στήριξης και ενδυνάμωσης του εμβρυακού και διασπασμένου κινήματος των ΛΟΑΤ στην Ελλάδα, αλλά και κάθε κινήματος ενεργών πολιτών υπέρ της ίσης απόλαυσης των θεμελιωδών ανθρώπινων ελευθεριών από όλους.

Advertisements

3 Responses to “Νέα ελληνική πρωτιά στο διεθνές καλλιτεχνικό και πολιτικό στερέωμα! (ή το κλασικό έργο «η Ρούσαλκα στην Τεχεράνη»)”


  1. 1 maria i.
    18/03/2009 στο 17:14

    αγαπητότατο δηαρτμοπουκς,
    θα σου αφήσω εδώ μερικές σκέψεις περί του φιλιού.
    1. η ελευθερία της επιλογής, και δη της σωματικής είναι ο,τι πιο πολύτιμο έχει ο άνθρωπος, ομο-ετερο-τρανς. Αν μιλάμε και δε και για ερωτική, είναι και ευλογημένη από όλους τους θεούς και τους δαιμόνους του σύμπαντος, αποδεδειγμένα πράγματα.
    2. η πολιτική δράση, αν μιλάμε για τέτοια, έχει καλώς ή κακώς την ιστορία, τα δεδομένα της, την εμπειρία της και καλό είναι να μην την αγνοούμε.
    3. αν έχουμε φτάσει στο σημείο να διαδηλώνουμε για τις παρεμβάσεις, τις αυθαιρεσίες, τις διακρίσεις και τις αδικίες που συμβαίνουν στο χώρο «τέχνη και διακίνηση/προβολή/επιχορήγησή της/κλπ», δεν θα πρέπει να κάνουμε τίποτα άλλο, νύχτα-μέρα. Αλλά φτάσαμε, σαν κοινωνία, στο σημείο αυτό, δηλ. να διαδηλώνουμε για τις μη καλές παραστάσεις;Κι αν η απάντηση είναι «ναι, κάποιοι υποκινούμενοι από την αδικία που υπέστησαν, έφτασαν σ΄ αυτό το κατά τη γνωμη μου ονειρικό σημείο, μπράβο τους και χίλιες φορές μπράβο τους!… αλλά
    4. Εχω σοβαρότατες ενστάσεις
    -γιατί έχω την αίσθηση ότι το κίνητρο δεν αρκεί, το συγκεκριμένο κίνητρο, δεν αρκεί για να ξαναβγάλει στο δρόμο, τους ίδιους, και άλλους, ως χτες αδιάφορους.
    -γιατί σαν πολιτική και όχι μόνο πολιτιστική δράση, όσο καινοτόμα κι αν είναι κι από φύση κι από θέση δεν φωτίζει τις αιτίες που ένας κάποιος εργαζόμενος μπορεί να εμφορείται από ρατσιστικά συναισθήματα
    ούτε τις αιτίες που τα ρατσιστικά αυτά συναισθήματα καρποφορούν μέσα στην Λυρική, στη κοινωνία στον κόσμο ολόκληρο.
    δεν συνδέει κατά κανέναν τρόπο αυτο το γεγονός με όλα τα άλλα που ο ρατσισμός βαλει κατά όποιας μειοψηφίας, κάτα όποιας διαφορετικότητας
    υπό άλλες συνθηκες, και αν το περιεχόμενο της διαμαρτυρίας ενός μοναδικού εργαζόμενου γινόταν αφορμή για να αλλάξει η σκηνοθετική γραμμή ενός έργου, θα χειροκροτούσαμε όλοι δυνατά-δυνατά, άρα κακώς γίνεται μνεία του εργαζόμενου αυτού, μην ξεχνάς ότι αφού δεν είναι φορέας εξουσίας, και απλά έτυχε να εκφράσει και να κάνει τον καταλυτη της εξουσίας, είναι κι αυτός ένας θυμα της. Αυτότο γεγονός δεν φωτίζεται ΚΑΘΟΛΟΥ, με αποτέλεσμα η όλη κίνηση να φαίνεται σαν διαμάχη εσωτερική-καλλιτεχνική και όχι κοινωνική, όπως βαθύτερα είναι.

    τέλος
    -«ανάμεσα απ΄τις γραμμές’ του συγκεκριμένου έργου, μεταφέρεται ένα συγκλονιστικο μήνυμα, αυτό: «αν ακολουθήσεις την ελευθερία θα απωλέσεις την ένταξη και την προστασία της φάρας σου». Που έχω την αίσθηση ότι μπορεί η άτυχη σκηνθέτιδα να θεώρησε αφορμή για την ερμηνεία που ακυρώθηκε, αλλά φοβάμαι ότι πολλοί από τους διαδηλωτές δεν έλαβαν υπόψη, όχι γιατί δεν ειδαν το έργο, αλλά γιατί στάθηκαν μόνο στο «κομμένο φιλί». Και ξέρεις τί σημάίνει αυτό;
    Οτι αν οι ίδιοι, είχαν στα χέρια τους εξουσία θα επέβαλαν να παίζεται αυτότο έργο μόνο ΜΕ το φιλί, ποτέ ΧΩΡΙΣ το φιλί. Και ξέρεις τί σημαίνει αυτό; Οτι αν κάποιος-α μελλοντικος σκηνοθέτης «εφευγε» από τη φάρα, δεν θα μπορούσε ποτέ να επιστρέψει (στην αλληλεγγύη της).
    Με αγωνιστικά φιλιά

  2. 18/03/2009 στο 19:02

    αγαπητή imarias,

    ευχαριστώ για το εκτενές σου σχόλιο. Οι σκέψεις σου μου γεννούν τις εξής σκέψεις:

    Ο συγκεκριμένος εργαζόμενος τυγχάνει να είναι δημόσιος υπάλληλος, τουτέστιν μόνιμος και κατοχυρωμένος από το Σύνταγμα. Από το Σύνταγμα όμως απορρέει και η υποχρέωσή του, όπως κάθε δημόσιου λειτουργού, να απέχει (αποθετικά) από κάθε ενέργεια που προσβάλλει ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, αλλά και να ενεργεί (θετικά) για την προστασία και προάσπισή τους.
    Η εξουσία του δυστυχώς αποδείχθηκε περίτρανα με την υιοθέτηση της άποψής του από ολόκληρη την ορχήστρα, την άρνησή του, το προηγούμενο Σάββατο, να παίξει, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η παράσταση σε μία κατάμεστη αίθουσα επί μία ολόκληρη ώρα, αλλά και την ατιμωρησία του γι’αυτό. Θύματα εν προκειμένω είναι η ίδια η Λυρική και όλοι εμείς, θεατές και μη, αλλά κυρίως οι συνταγματικά κατοχυρωμένες ελευθερίες, της τέχνης και της έκφρασης, του πλουραλισμού και της ίσης μεταχείρισης των πολιτών-θεατών.

    Όσο τώρα για το αν ο εργαζόμενος σε μία ορχήστρα θα έπρεπε να έχει το καλλιτεχνικό ή συνδικαλιστικό δικαίωμα παρέμβασης στη σκηνοθετική γραμμή ενός έργου, αν παραμερίσουμε το γεγονός ότι αυτό δεν γίνεται πουθενά στον κόσμο, θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει αντικείμενο διεκδίκησης και διαλόγου μέσω των προβλεπόμενων δημοκρατικών οδών, ώστε να κατοχυρωθεί θεσμικά. Βέβαια σε μία τέτοια περίπτωση ανοίγει ο ασκός του αιόλου να παρεμβαίνουν στο τελικό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα μιας παράστασης αναρίθμητοι συντελεστές, από τον ταμία και τον υποβολέα, μέχρι τον τεχνικό σκηνής και την ταξιθέτρια που θα βάζουν τους όρους τους…, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα προς συζήτηση.

    Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πάντως, αυτό το θεμιτό ή όχι «δικαίωμα» ασκήθηκε αυθαίρετα, επιλεκτικά και κατά περίπτωση. Γιατί δυσκολεύομαι πραγματικά να πειστώ ότι μόνο η συγκεκριμένη παράσταση προκάλεσε τόσο έντονα το καλλιτεχνικό κριτήριο της ορχήστρας, ώστε να προβεί σε ανακοίνωση και διαμαρτυρία στη διοίκηση, επειδή αλλοίωνε το λιμπρέτο, ενώ όλες οι προηγούμενες παραστάσεις στην πολύχρονη ιστορία της Λυρικής, ήταν πιστές ερμηνείες της αυθεντικής (?) βούλησης του συνθέτη. Φοβάμαι ότι, όπως και σε πλείστες άλλες εκφάνσεις της νεοελληνικής κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας, οι μουσικοί ενήργησαν (και η διοίκηση ανέχτηκε τις ενέργειές τους) αποκλειστικά και μόνο βάσει του κριτηρίου της ετερο-κανονικότητας, που δέχεται και προβάλλει μόνο κυρίαρχες ερωτικές σχέσεις, συμπεριφορές και αναπαραστάσεις. Γι’ αυτή την ετεροκανονικότητα μιλάει και η σκηνοθέτης, η οποία επιβάλλει στον πρίγκιπα συγκεκριμένες επιλογές και πορείες.

    Χαίρομαι που στο υποθετικό παράδειγμά σου φαντάζεσαι μία ομο-κανονικότητα στην τέχνη, δεχόμενη την defacto δύναμη επιβολής που έχει η εκάστοτε πλειοψηφία. Αλλά ακριβώς επειδή η εξουσία σήμερα είναι διάχυτη και έχει πολλά πλοκάμια, για να προστατεύεται το κάθε «μαύρο» πρόβατο, ο κάθε αποκλίνων από την κυρίαρχη «φάρα» (γλωσσική, πολιτική, φυλετική, εθνοτική, σεξουαλική…), θεσπίστηκαν αρχές, κανόνες και νόμοι που τον προστατεύουν από τον αποκλεισμό και τιμωρούν τους αποκλείοντες. Αρχές, κανόνες και νόμοι που όχι μόνο δεν εφαρμόζονται, αλλά παραβιάζονται καθημερινά.

    Φοβάμαι πέφτεις κι εσύ θύμα της ίδιας κανονιστικότητας, που, αντιστρέφοντάς την, εξομοιώνει καθετί το περιθωριακό και εναλλακτικό με μία δυνάμει υπο-εξουσία, απορρίπτοντας συλλήβδην τις διαφορετικές φωνές, όσο αποσπασματικές, αφελείς ή κραυγαλέες κι αν είναι, ως απλοϊκές, άστοχες και άσκοπες. Οι αυθόρμητες διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες, ιδίως μικρού μεγέθους και χαλαρής οργάνωσης, όπως η συγκεκριμένη, δεν έχουν σκοπό να διεκδικήσουν καλλιτεχνικά/αισθητικά αιτήματα, να αναλύσουν κοινωνιολογικά φαινόμενα, όπως ο ρατσισμός, να μιλήσουν για όλα τα στραβά της ελληνικής κοινωνίας και πολιτείας ή να προβάλουν όλες τις διαφορετικότητες. Κύριο και άμεσο στόχο έχουν, και πρέπει να έχουν, ιδίως σε τόσο ακραίες, προκλητικές και αυθαίρετες επεμβάσεις, να αναδείξουν με κάθε μέσο την παραβίαση, να κινητοποιήσουν το υγιές κομμάτι της κοινωνίας και να αντιδράσουν στην περιστολή των δικαιωμάτων και ελευθεριών.

    Με έντονο προβληματισμό…
    Το ΔΣ του ιστολογίου

  3. 21/03/2009 στο 18:14

    Τί φοβερό και τρομερό, μια σκηνοθέτης αποφάσισε να παρουσιάσει μια «εναλλακτική» προσέγγιση μιας όπερας του Ντβόρζακ. Λες και πρέπει το έργο να ανεβάζεται εσαεί με τους όρους της εποχής που γράφτηκε. Λάθος τεράστιο. Όποιος το υποστηρίζει μπερδεύει την πρωτογενή δημιουργία με την ερμηνεία. Ο τρόπος που ο Πίντερ ανεβάζει ένα θεατρικό του έργο, είναι ο μόνος ή ο «σωστός»; Ας μην επιχειρήσουμε ξανά να κάνουμε τέχνη κι ας περιμένουμε την ανάσταση του Σοφοκλή και του Ευριπίδη…
    Το ανησυχητικό στην όλη υπόθεση είναι πώς αντιδράσανε λυσσωδώς «καλλιτέχνες». Πάντα στην αιχμή της πρωτοπορίας και της αμφισβήτησης, ακόμα και όταν είναι δεξιοί ή συντηρητικοί (όπως ο Χατζιδάκις ή ο Ίστγουντ), οι καλλιτέχνες πάνε εκ φύσεως και θέσεως κόντρα στο ρεύμα. Η υπόθεση Ρούσαλκα καταδεικνύει πόσο μπορεί να εμποτιστεί από τη νοοτροπία του δημοσίου υπαλλήλου ακόμα και ένας καλλιτέχνης, άνθρωπος υποτίθεται ευαίσθητος ή και ανατρεπτικός ακόμα.
    Προτείνω στην ορχήστρα -αλλά και σε όσους αντιδρούν- το «Φιλί της γυναίκας αράχνης», το «Φιλαδέλφεια» και το «Πριν πέσει η νύχτα». Μπας και συνειδητοποιήσουν ότι ο αυταρχισμός και ο ρατσισμός εξαπλώνεται σαν γάγγραινα και δεν αφήνει τίποτα όρθιο. Και ότι ο μεγαλύτερος εχθρός είναι ο ίδιος μας ο εαυτός…


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: